Alphonse Arzel, labourer douar (kenta lodenn)

Publié le 8 avril 2011 par envazao

D’ar Merher 26 a viz Genver 2010 e oan eet da droha kaoz gand Alfoñs Arzel en e di e Gwitalmeze. Digarez a oa da blanta kaoz diwar-benn Office Central Landerne hag a vez lidet kant vloaz e ganedigez e Landerne ar bloaz-mañ. Labourer zouar eo bet Alphonse Arzel deus e vicher, douarou legumach gantañ. Pelloh en deus kaset an alar war dachennou a beb seurt.

Milanavezet eo Alphonse evid beza kaset ar stourm beteg Chicago diwar e garg a aotrou mêr Gwitalmeze. Eet e oa ar maout gantañ hag an arvoriz e penn an ero pa oa ano da gaoud digoll goude gwalldro an Amoko Cadiz e 1978. Daou vloaz ha daou ugent e oa bet e penn e gomun. Senateur eo bet ivez e-pad pell hag en deus greet maread diwar ano kevredigez ar vaered e Penn Ar Bed. Stourmet e-neus forzik evid ma vije miret ha difennet an arvor hag an aochou.

Pa oan eet d’e welet e oan e sell tenna boued euz e vicher a beizant hag an doare ma wel anezañ bremañ p’ema e retred. Añrejistret am eus eur filmig hag a glaskin lakad da vond war wel d’an dud deiz pe zeiz war eur sit internet bennak, michañs e c'hello an dud, deskidi hag all, tenna o mad deuz ar yéz dudiuz a deu gantañ. Setu amañ lod euz an interviou bet greet gantañ, va gwella saludou a roan da Jolback pa oa kontent da jikour ahanon evid divanka traou zo :

Bet e oah bet ezel euz Office Central Landerne en ho micher a labourer zouar ?

An Office Central zo bet lakead en e blas gand tud hag o ha 'noa harlu da lakaad ar vro da vond war ar raog, lakad an dud d’en em entent ha d’en em voda evid bea kreñfoh. Hirio eo istor ar moh a ra poan pegwir e chom da werza, hag ez euz kalz diêzamantou gand an alamanted, ar spagnoled hag e-se. Hag e penn an Office Central amañ e yoa tud gouichek. Me a lavar ar re-he a yeoa tud gouichek abalamour e ouient e rankent bouj’, e rankent en em voda hag en em jikour. Aze z’eus bet des Belbeoch, des De Guebriant, tud hag a yoa desket. Ar pez am eus bet desket ar muia n’eo ket abalamour da va labour zouar eo 'meus bet sikouret ar muia. Chikouret z'on bet d’ober deveriou, da lavaret eo des cours par correspondance. An hini a oa o ren aneho yeoa e ano François Jacq.

Ne z’eus ket bet greet kalz a studiou diwar benn an Office Central betek bremañ...

Z’eus ket anaoudegez euz-se. En Office Central e oan er buro, hag ar prezidant a oa Belbeoch, Hyacinthe Belbeoch. Hag abalamour d’an dra-he on bet galvet diwezatoh da vond barz kambr al labour zouar, la chambre d’agriculture kwa. Abalamour edon anavezet gand ar re a oa e penn an Office Central. An Office Central hag a yeoa un dra disheñvel evid ar beizanted ma vedom abalamour e kemenne toud ar pez 'noa eomm evid lakad an tiegeziou da vond war ar raok, hag e euom da brena d'an Office Central. Med veze ket lavaret james Office Central, med ar Sindikad.

En Ofis Central evit toare e veze greet kalz evid ar hig hag al lêz, daoust hag-eñ e veze greet a walah evid al legumacherien ive ?

Ar viou ive a yoa. Nann, abalamour d'an dra-he me meus tec’het diwar an Office Central abalamour ne felle ket deho ober legumach. Me zo eet etrezek Kastell Paol, e bro al legumach. Hag e 'moa gweled e oa koperatifou bihan, gad ugent aderant, tregont aderant, med an dra-he zo mad evidom-ni i'e evid kas war ar raog. Abalamour ni 'noa c’hoant ober legumach abalamour hon 'noa atanchou bihan, tiegeziou bihan. Setu, er bloaveziou kenta meus gounezet arhant med al legumach a zo diêz d’ober.

Nevezentiou oa bet digaset, d’ar poen-se e oa kroget gand ar brikoli, kaol fleur... ?

Gand ar haol fleur hon 'noa komañset ober artichaod, tost d’ar bloaz tri-ugent. E Ploueskad, E Kleder, E Kastell Paol ni yê da gerhat kaol, had, had kaol, artichaod. Per Chapalain, hennez zo eun den a vemor, hennez 'neuz lavaret din : med perak ne deuez ket da Bloueskad ? Ahont z’eus eur hoperativ a zo e ano Unvaniez Ploueskad ha ne houlenne nemed kaout tud da zigas legumach. Setu, peseurt hon doa greet ? En em entent etrezom amañ emañ peizanted barz e Gwitalmeze hag e reem legumach ha gas anezo toud da Bloueskad. Er penn kenta edom gand marhad Kastell med edo ket eez dond bemdez kar euiou a yoa ha ni a oa pell. Me meus bet great betek diou veaj er memez dervez ga patatez nevez. Hag e vê kaset teir zonenn bemdez da zigas da Gastell Paol, deuh a va siegez kwa. Setu rankemp ober an hent ha kaout tud da denna anezo. Ho, poan hon eus bet er penn kenta, me gounize ma arhant. Setu e dont kontent deboe hounezen arhant.

E peseurt yéz e veze kaset ar reunionou er hoperativ ?

E brezoneg evid ar reunionou a veze greet e Ploueskad, evid al legumach. Med pa vehe evid al lêz pe ar hig moh pe ze edo e galleg.

Peur oa ganet Coopagri ?

Coopagri zo ganet goude ze. Abalamour ar fason ma oan-me eet kuit deuh ar hoperativ 'neoa lakeat da vea e penn Belbeoch, De Guebriant ha tud all da lavaret : n'om ket mad, perak on deus laosket da vond kuit, perak n’on deus ket digemeret aneho amañ gad o legumach ? Setu, evid bea bet pennok e-giz ma om bet, ar hoperativ, an Office Central a reas neuhe "un rayon légumes“ kwa, “une antenne légumes”. Setu m’on doa welet digeri koperatifou bihan e barz e Plouneour Trêz, e barz e Kerlouan. An Office Central en doa lavaret « med ni zo vond da gaoud toud, au nom des adhérents o neuz lavaret i'e » . Ni hon doa lavaret : "ma ne rispontont ket d’ar goulennou a zo bet diganeom", setu… benn ar fin ha neuze e vedo i'e Alexis Gourvennec hag ar SICA, toud an dra-he eyoa memez poent, ha ni yoa 'vid ar sica, a-du gand Alexis, Pierre Chapalain, Jean-Pierre Roux.

Piou oa a-dal d’ar SICA ?

Ar re a yeoa a-eneb ar SICA yeoa badezet “les jaunes”. Ni vedom ket des jaunes !

C’hwi oa ar re ruz ?

Noñ, kentoh edom muioh ar re wenn.

Gand ar veleien kea ?

Ya, skoazellet e vedom. Med ar veleien 'neuz bet an urz d’en em denna kuit deuh ar strolladou e leh ma vedom.